સોનાના ભાવમાં છેલ્લા કેટલાય દિવસથી સતત ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના ભાવમાં આવેલી તીવ્ર ગિરાવટની અસર ભારતીય બજારમાં પણ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે. આજે 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ આશરે ₹1,23,000 થી ₹1,25,000 પ્રતિ 10 ગ્રામના વચ્ચે નોંધાયો છે.
જાન્યુઆરી 2026માં સોનાનો ભાવ આશરે ₹1.80 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામના શિખરે પહોંચ્યો હતો. ત્યારબાદ સતત ઘટાડાને કારણે હવે ભાવ આશરે ₹1.23 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામ સુધી આવી ગયા છે, એટલે કે શિખર કરતાં આશરે 30 થી 32 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
IBJAના તાજા આંકડા મુજબ, 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ આશરે ₹1,23,893 પ્રતિ 10 ગ્રામ રહ્યો છે. 22 કેરેટ સોનાનો ભાવ આશરે ₹1,13,486 પ્રતિ 10 ગ્રામ અને 18 કેરેટ સોનાનો ભાવ આશરે ₹92,920 પ્રતિ 10 ગ્રામ નોંધાયો છે. તાજા સત્રમાં 24 કેરેટ સોનાના ભાવમાં આશરે ₹5,638 પ્રતિ 10 ગ્રામનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
અમદાવાદના સ્થાનિક બજારમાં 24 કેરેટ સોનાનો ભાવ આશરે ₹1,25,130 પ્રતિ 10 ગ્રામ નોંધાયો છે, જ્યારે 22 કેરેટ સોનાનો ભાવ ₹1,14,700 પ્રતિ 10 ગ્રામ છે. સ્થાનિક જ્વેલર્સ, શહેર, મેકિંગ ચાર્જ અને GSTને કારણે ગ્રાહકોને મળતો અંતિમ ભાવ અલગ હોઈ શકે છે.
ચાંદીમાં પણ સોના કરતાં વધુ તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. તાજા સત્રમાં ચાંદીના ભાવમાં આશરે ₹7,911 પ્રતિ કિલોનો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જ્યારે આ અઠવાડિયે ચાંદીના ભાવમાં આશરે 15 ટકાની ગિરાવટ આવી હતી.
અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વના વ્યાજદર વધારવાની અપેક્ષાએ બજારમાં ચિંતા વધારી છે. ફેડના નીતિ-નિર્માતાઓએ ફુગારાના જોખમ અને વધુ વ્યાજદર વધારવાની શક્યતા સંકેત આપ્યા બાદ રોકાણકારોએ સોનામાંથી પૈસા ઉપાડવાનું શરૂ કર્યું છે.
વ્યાજદર વધવાથી અમેરિકન ટ્રેઝરી બોન્ડની યીલ્ડ વધી છે. સોનું કોઈ નિયમિત વ્યાજ અથવા ડિવિડન્ડ આપતું નથી, તેથી વધુ વ્યાજદરના સમયે બોન્ડ અને અન્ય વ્યાજ-આધારિત રોકાણો વધુ આકર્ષક બને છે. આને કારણે સોના રાખવાનો ખર્ચ, એટલે કે ઓપર્ચ્યુનિટી કોસ્ટ, વધે છે અને સોનાના ભાવ પર દબાણ આવે છે.
અમેરિકન ડોલર મજબૂત થયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાનું મૂલ્ય ડોલરમાં નક્કી થાય છે. જ્યારે ડોલર મજબૂત થાય છે, ત્યારે અન્ય ચલણો ધરાવતા ખરીદદારો માટે સોનું મોંઘું બને છે, જેના કારણે માંગ ઘટે છે અને ભાવમાં ઘટાડો આવે છે.
વોલ સ્ટ્રીટમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, એટલે કે AI સંબંધિત શેરોમાં આવેલી મોટી વેચાણ પ્રવૃત્તિએ સોનાને પણ અસર કરી છે. શેરબજારમાં નુકસાન થતાં ઘણા રોકાણકારોએ પોતાના રોકડ પ્રવાહ માટે અથવા માર્જિન કોલ પૂરો કરવા માટે સોનાના પોઝિશન વેચવાનું શરૂ કર્યું છે. આને કારણે બજારમાં વેચાણનું દબાણ વધ્યું છે.
સોનાના ETFમાંથી ભારે નિકાસ થયો છે. GLD, IAU અને SGOL જેવા મોટા ગોલ્ડ ETFમાં 2026માં કુલ આશરે $14.5 અબજ ડોલરની નેટ નિકાસી નોંધાઈ છે. ETFમાંથી પૈસા નીકળવાનો અર્થ એ છે કે સંસ્થાકીય રોકાણકારો સોનામાંથી દૂર જઈ રહ્યા છે.
લીવરેજ્ડ પોઝિશનની લિક્વિડેશન અને નફા-વસૂલાત પણ મોટું કારણ છે. જ્યારે ભાવ ઘટવા લાગે છે, ત્યારે માર્જિન પર રોકાણ કરનારા ટ્રેડરોને પોઝિશન બંધ કરવી પડે છે. આનાથી વેચાણ વધુ તીવ્ર બને છે અને ભાવમાં વધુ ઘટાડો આવે છે.
આ ઘટાડાની સૌથી મોટી અસર એવા રોકાણકારોને થઈ છે, જેમણે જાન્યુઆરીના ઉચ્ચ સ્તરે સોનામાં રોકાણ કર્યું હતું. ભાવ આશરે ₹1.80 લાખથી ઘટીને ₹1.23 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામ સુધી આવ્યા છે. એટલે જે રોકાણકારે શિખરના ભાવે 100 ગ્રામ સોનું ખરીદ્યું હોય, તેના રોકાણનું મૂલ્ય આશરે ₹57 લાખ જેટલું ઘટ્યું હોઈ શકે છે. આ આંકડો માત્ર ભાવના તફાવત આધારે આપેલો અંદાજ છે; વ્યાજ, મેકિંગ ચાર્જ, GST અને વેચાણ સમયે મળતા ભાવને કારણે વાસ્તવિક નુકસાન વધુ હોઈ શકે છે.
સોનાના ETFમાં રોકાણ કરનારાઓને પણ નુકસાન થયું છે. ETFનું મૂલ્ય સીધા સોનાના ભાવ સાથે જોડાયેલું હોય છે. ભાવમાં ઘટાડો થતાં ETFના NAVમાં ઘટાડો આવે છે, અને જ્યારે રોકાણકાર નુકસાનના તબક્કે એકમો વેચે છે, ત્યારે તે નુકસાન વાસ્તવિક બની જાય છે.
સોનાની લોન આપનારી કંપનીઓ માટે પણ જોખમ વધ્યું છે. સોનાની લોનમાં સોનું જામીનગીરી તરીકે રાખવામાં આવે છે. સોનાના ભાવ ઘટવાથી જામીનગીરીનું મૂલ્ય ઘટે છે, જેના કારણે લોન અને જામીનગીરીના મૂલ્ય વચ્ચેનું અંતર ઘટી શકે છે. આ સ્થિતિમાં લોન આપનારી સંસ્થાઓ માર્જિન કોલ કરી શકે છે અથવા વધારાની જામીનગીરી માંગી શકે છે.
સોનાના વેપારીઓ અને જ્વેલર્સને પણ અસર થઈ છે. ભાવમાં ઝડપી ઘટાડાથી સ્ટોકમાં રાખેલા સોનાનું મૂલ્ય ઘટે છે. સાથે, ગ્રાહકોમાં ભાવ વધુ ઘટશે તેવી અપેક્ષા રહે તો ખરીદી મુલતવી થઈ શકે છે, જેનાથી વેચાણ અને રોકડ પ્રવાહ પર અસર પડે છે.

જોકે, આ ઘટાડો સામાન્ય ગ્રાહકો માટે કેટલાક અંશે રાહતરૂપ છે. લગ્ન, તહેવાર અથવા ઘરની જરૂરિયાત માટે સોનું ખરીદવાના આયોજન કરનારા ગ્રાહકો માટે હાલના સ્તરે સોનું અગાઉના શિખર કરતાં નોંધપાત્ર સસ્તું બન્યું છે.
પરંતુ ગ્રાહકોએ એક મહત્વની બાબત ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે કે સોનાના ભાવ દિવસ દરમિયાન અને શહેર પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે. ખરીદી કરતાં પહેલાં 22 કેરેટ કે 24 કેરેટ ભાવ, મેકિંગ ચાર્જ, GST, હોલમાર્ક અને રિટર્ન પોલિસી ચેક કરવી જરૂરી છે. સોનાના ભાવમાં આવનારો ઘટાડો કે વધારો આગળ ક્યાં સુધી જશે તે અંગે ચોક્કસ ભવિષ્યવાણી કરવી જોખમી છે.
આગામી સમયમાં સોનાના ભાવને અમેરિકન ફેડરલ રિઝર્વના વ્યાજદરના નિર્ણય, ડોલર અને બોન્ડ યીલ્ડની ચળવળ, વૈશ્વિક શેરબજારની સ્થિતિ તથા રોકાણકારોની ભાવના નિર્ણાયક રીતે અસર કરશે. બજારના કેટલાક અંદાજોમાં આગામી સમયમાં સોનાના ભાવ આશરે ₹1.11 લાખ પ્રતિ 10 ગ્રામ સુધી પણ જઈ શકે તેવી શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે, પરંતુ તે માત્ર બજાર-આધારિત અનુમાન છે, કોઈ ચોક્કસ આંકડા ઓ નહીં
રોકાણકારોએ આ સમયે ગભરાટભર્યા વેચાણને બદલે પોતાના રોકાણનો સમયગાળો, જોખમ ક્ષમતા અને પોર્ટફોલિયોમાં સોનાનો હિસ્સો ધ્યાનમાં લેવો જરૂરી છે. સોનું લાંબા ગાળાનું રોકાણ છે, પરંતુ તેમાં પણ ભાવના તીવ્ર ઉતાર-ચઢાવ થઈ શકે છે. આ વિશેષ તપાસ માત્ર માહિતી માટે છે; કોઈ પણ રોકાણનો નિર્ણય લેતા પહેલાં પોતાના નાણાકીય સલાહકારની સલાહ લેવી યોગ્ય છે.









